„Retro-Elektro” w Technikum Menedżerskim w Toruniu

W dniach 19–21 maja zostały przeprowadzone w szkołach SOKRATES w Toruniu nietypowe zajęcia z historii elektryczności pt. „Retro-Elektro”.

Program obejmuje zagadnienia z fizyki, ale również sięga do historii, śledząc postęp tej dziedziny wiedzy oraz osoby stojące za jej przełomowymi odkryciami.

Oryginalne podejście do tematu z wykorzystaniem rekonstrukcji instrumentów i przyrządów z epoki oraz formuła aktywnego uczestnictwa pozwoliły uczniom lepiej zrozumieć złożone zagadnienia związane z elektrycznością.

Ta wyjątkowa perspektywa i dydaktyka wykorzystująca odtwarzanie historycznych eksperymentów ułatwia uczniom dostrzec ciągłość i logiczny rozwój teorii naukowych, jak i ich ślepe zaułki.

Uczniowie mogli zaobserwować z bliska, co wykazały doświadczenia Talesa z bursztynem, kiedy do literatury naukowej William Gilbert wprowadził słowo „elektryczny”, jak Otto von Guericke wzmocnił oddziaływania elektrostatyczne smrodliwą kulą z siarki, do czego służył elektrofor, kto wynalazł piorunochron i jak on w ogóle działa.

Niespodziewanie trudne okazało się sterowanie naelektryzowanej lotki papierowej rurą teflonową czy talerzem elektrody elektroforu.

Obserwowanie wskazań niezwykle czułego detektora pola elektrostatycznego ułatwiło uczniom zrozumienie efektu tryboelektrycznego i elektryzacji różnych przedmiotów ładunkami różnych znaków.

Ekscytującym doświadczeniem na własnej skórze (tylko dla odważnych) było „porażenie” iskrą z Butelki Lejdejskiej. Pierwszej demonstracji siły i prędkości, z jaką rozchodzi się prąd elektryczny, dokonał w roku 1746 Jean-Antoine Nollet w obecności króla Francji Ludwika XV. Nollet „poraził piorunem” z butelki 180 królewskich gwardzistów trzymających się za ręce, którzy podskoczyli w jednym momencie ku zdumieniu króla i całego dworu. Powtórzenie tego eksperymentu prawdziwie „zelektryzowało” i rozbawiło młodzież, demonstrując i ucząc, jak szybko prąd elektryczny się rozchodzi i jak dobrym przewodnikiem jest ciało człowieka.

Zagadnienia związane z szeroko rozumianą ekologią, zieloną energią i elektromobilnością są ściśle powiązane z rozwojem technologii elektrycznych wykorzystujących siły natury (słońce, wiatr, wodę), która nie tylko zmienia nasz krajobraz, ale głęboko ingeruje w nasze życie. Warto chyba wiedzieć, jak to się wszystko zaczęło, niezależnie od tego, jak blisko czy daleko od fizyki leżą zainteresowania zawodowe uczniów SOKRATESA.